Przykładowe zadania maturalne
Ponad słowami. Maturalne karty pracy z dziennikiem lektur do języka polskiego dla liceum ogólnokształcącego i technikum. Zakres podstawowy i rozszerzony. Warszawa 2022, s. 62.
Przykładowa realizacja:
Przede wszystkim należy uważnie wczytać się we fragmenty Kroniki polskiej Galla Anonima. Warto zauważyć, że jest to tekst spoza kanonu lektur, więc polecenie zadania będzie skonstruowane właśnie li tylko na podstawie zacytowanego fragmentu utworu.
Zadanie zdającego polega na tym, że musi wykazać, iż Bolesław Szczodry słusznie nosił przydomek (ksywę/przezwisko) synonimicznie oznaczający hojność.
Konstruując rozwiązanie tego zadania, trzeba zwrócić uwagę na historię biednego kleryka, który niefortunnie westchnął w obecności króla, widząc kosztowności. Należy zastanowić się, jak ostatecznie zareagował władca na zachowanie duchownego.
Sugerowana odpowiedź:
Bolesław Szczodry zasłużył na swój przydomek, gdyż — poznając historię biednego kleryka: pozyskanie wiadomości o jego statusie materialnym i powodzie jego westchnięcia — okazał mu swą hojność i pozwolił zabrać tyle kosztowności, ile ów kleryk będzie w stanie unieść. Podarował duchownemu również własny płaszcz, do którego kleryk mógł zgromadzić ofiarowane przez króla bogactwa.
Egzamin maturalny z języka polskiego. Poziom podstawowy. Arkusz pokazowy z 1 marca 2022. Warszawa 2022, s. 15.
Przykładowa realizacja:
Zadanie wymaga od zdającego wczytania się w zacytowany fragment raportu Nowosilcowa i skonfrontowania tej notatki z treścią utworu Mickiewicza Dziady cz. III. Podkreślić trzeba, że w zadaniu tym nie pojawił się cytat z dramatu wieszcza, gdyż zdającego obowiązuje znajomość całego tekstu romantyka, stąd pytania/zadania mogą odnosić się do każdego elementu dzieła bez ilustracji zeń.
Skrupulatnie należy przeanalizować treść notatki Nowosilcowa, który opisuje zachowania więźniów osadzanych w — zaadoptowanym na cele więzienne — klasztorze ojców bazylianów przy ul. Ostrobramskiej w Wilnie na Litwie. Zgodnie z poleceniem zdający musi rozstrzygnąć, czy zachowanie więźniów jest zgodne z opisem Nowosilcowa, czy mu przeczy. W tym celu należy sięgnąć do odpowiedniej sceny Dziadów cz. III i rozważyć swoje stanowisko. Następnie zdający jest zobowiązany do podania konkretnych przykładów z lektury celem uwiarygodnienia obranego zdania.
Sugerowana odpowiedź:
Rozstrzygnięcie: Słowa Nowosilcowa nie znajdują potwierdzenia w dramacie Mickiewicza. Zesłania na Sybir nie odbywały się w zupełnym porządku i bez zakłóceń.
Przykład ilustrujący stanowisko: Podczas aresztowania i wywózki na Sybir Janczewski zaprotestował, wstrząsając nogą, którą miał zakutą w łańcuchy, na znak, że ów wcale mu nie ciążył. Swój bunt wyraził również, krzycząc: „Jeszcze Polska nie zginęła”.
Egzamin maturalny. Język polski. Poziom podstawowy. Test diagnostyczny z 6 grudnia 2023. Warszawa 2022, s. 10–11.
Przykładowa realizacja:
Zdający staje przed zadaniem, w którym musi zapoznać się z dwoma tekstami kultury. Warto mieć na uwadze, że takim terminem określa się zarówno utwór literacki, jak również dzieło malarskie, rzeźbę, plakat, afisz, etc. Zdający powinien dokładnie przeanalizować ilustrację, na której znajduje się rzeźba i zapoznać się z fragmentem średniowiecznego utworu religijnego Lament świętokrzyski.
Zdający winien skoncentrować się na kreacji Matki Boskiej zarówno w tekście poetyckim, jak i przedstawionej za pomocą rzeźby. Uwaga! Częstym błędem przy tego typu zadaniach jest fakt, że zdający — zamiast interpretować postawę Matki Boskiej — skupiali się na postaci Jezusa Chrystusa, którego nota bene nie dotyczy pytanie. Analiza postaci Maryi musi koncentrować się na różnicach wynikających z różnych ujęć (literackiego i rzeźbiarskiego) tej postaci.
Wskazując na różnice w kreacjach obu portretów Matki Boskiej, zdający za każdym razem musi odnieść się do średniowiecznego utworu poetyckiego i rzeźby.
Sugerowana odpowiedź:
Różnica nr 1: Matka Boska w Lamencie świętokrzyskim zwraca się do różnych osób (np.: do młodych, starych, tłumu, samego Jezusa Chrystusa), ogłaszając im swój ból po stracie jedynego syna. Za pomocą rzeźby została przedstawiona jako matka, która opłakuje śmierć swojego pierworodnego w samotności.
Różnica nr 2: W Lamencie świętokrzyskim wyznaje, że chciałaby dotknąć ciała swojego syna, by ulżyć mu w cierpieniu, ale nie może, gdyż Jezus Chrystus znajduje się na krzyżu. Rzeźba przedstawia Matkę Boską trzymającą ciało Jezusa na kolanach.
Przykładowe zadania egzaminacyjne opracowane przeze mnie